Week 5: Kritische visie op het onderwerp ‘Televisie en Nieuwe Media’

Deze week kwamen de onderwerpen televisie en nieuwe media aan bod, en de verhouding tussen beiden. Het onderwerp werd besproken in een gastcollege van de heer Eggo Mueller (universitair docent Media- Cultuurwetenschappen aan de Universiteit Utrecht) en in de tekst The Future of a Medium Once Known as Television[1] van mediawetenschapper William Uricchio. Voorafgaand aan het hoorcollege werd aangegeven dat wij wederom dienden te letten op de claims die de gastspreker, in dit geval Eggo Mueller, maakte, het evidence dat hij hiervoor aandroeg en de warrants die hij gebruikte.[2]

Volgens Eggo Mueller wordt internet steeds meer bepaald en vormgegeven door de televisieindustrie. Naar zijn mening is het dan ook zinvol om te kijken naar hoe televisie internet veranderd, in plaats van hoe internet televisie veranderd. Mueller claimt dat het kijkgedrag van mensen niet is veranderd met de komst van internet. Om deze claim te onderbouwen draagt hij enkele onderzoeken aan. Maar, zo gaat hij vervolgens verder, adverteerderds denken wel dat televisie is achterhaald, en hierdoor wordt televisie gedwongen nieuwe mogelijkheden aan te boren en nieuwe business-modellen te vinden. Dit heeft ook invloed op hoe internet functioneert.

De stappen die Mueller hier maakt in zijn argumentatie vind ik lastig te volgen. Hoe heeft televisie nu precies invloed op internet? En wanneer adverteerders denken dat televisie is achterhaald door de komst van internet, is dat dan niet juist een bewijs voor het feit dat internet televisie zeer beïnvloed? Helaas was het evidence voor mij niet geheel duidelijk, waardoor ik het ook lastig vond om Muellers claim te beoordelen.

In zijn college ging Mueller vooral in tegen essentialisme en media-ontologie. Hij meent dat het zinvoller is om te kijken naar de dynamiek tussen media, dan te zoeken naar de essentie van een medium. Volgens Mueller is media-ontologie een vorm van technologisch determinisme: de technologische kenmerken zouden de (kunstzinnige) mogelijkheden van een medium bepalen. Ik ben echter van mening dat ontologie een zeer goed startpunt kan zijn voor een mediavergelijkend onderzoek, zoals Uricchio dat in zijn tekst The Future of a Medium Once Known as Television doet. Door drie mediaspecifieke eigenschappen van televisie te bespreken –namelijk liveness, flow en verenigde publieken[3] - en deze vervolgens te vergelijken met de wijze waarop YouTube werkt, weet Uricchio heel helder de verhoudingen tussen beide media te benoemen. Vervolgens gebruikt hij deze kennis om te onderzoeken hoe internet en televisie elkaar beïnvloeden. Het is inderdaad niet zinvol om in ontologische tegenstellingen te spreken over media, maar dat betekent naar mijn mening niet dat ontologie an sich geen goed beginpunt is.

Televisie en internet zijn vandaag de dag niet meer los van elkaar te zien. Men heeft internet op de televisie, en televisie op het internet. Toch ben ik van mening dat beide media altijd duidelijke aparte eigenschappen zullen blijven hebben, simpelweg omdat men op internet iets anders zoekt dan op televisie. Eggo Mueller claimde in het college dat er in 1999 een grote omslag plaats vond in de beleving van televisie, met de komst van Big Brother. Volgens Mueller werd de passieve televisiekijker vanaf die tijd actief. Er ontstonden nieuwe businessmodellen en het einde van televisie zoals we dat kenden werd uitgeroepen. Hij haalde hierbij ook Harry van Vliet aan, die claimt dat internet en televisie elkaar aanvullen op de gebieden waarin ze zwak zijn. Hier ben ik het absoluut mee eens, maar ik denk echter ook dat mensen altijd behoefte zullen blijven houden aan die passieve, metaforische “luie stoel”, al was het alleen al omdat het hedendaagse nieuwe media-leven al actief genoeg is. En voor wie de highlights wil zien, is daar altijd YouTube.

---

[1] William Uricchio, “The Future of a Medium Once Known as Television” in The Youtube Reader, red. Pelle Snickars en Patrick Vonderau (Zweden: National Library of Sweden 2009): 24-39.

[2] Dit alles aan de hand van de tekst “Making good arguments” uit het handboek The Craft of Research van John M. Ford.

[3] Uricchio, 24-39.

Literatuur

Urrichio, William. “The Future of a Medium Once Known as Television” in The Youtube Reader, red. Pelle Snickars en Patrick Vonderau (Zweden: National Library of Sweden 2009): 24-39.